Bontkraagjes en klokkies

Politiechef Frank Paauw van Rotterdam zette deze week het land op zijn kop met de aankondiging om dure jassen en horloges af te pakken van twijfelachtige types die de herkomst van de spullen niet kunnen verklaren. De ophef kwam deels voort uit een gebrek aan kennis en nuance.

Patsers pas op. De politie gaat met pantserwagens Rotterdam doorkruisen en vanuit portieken en schuttersputjes loeren naar dure jassen met bontkraagjes en glinsterende klokkies. Wie niet binnen dertig seconden kan uitleggen hoe hij aan de statussymbolen komt, mag ter plekke zijn jas uittrekken en wordt in een arrestantenwagen afgevoerd. Dat wordt dringen met al die bontkraagjes in een arrestantenbus, maar het is niet anders. De ‘jassenpolitie’ is onverbiddelijk.

Frank Paauw
Frank Paauw

Dat horrorbeeld ontstond kennelijk na het verhaal van Paauw deze week in De Telegraaf over de ondermijningsaanpak in Rotterdam. Paauw gooide de knuppel in het hoenderhok met het plan van de politie om de schroeven van de al langer bestaande ‘patseraanpak’ aan te draaien.

Belangrijk daarbij is dat de politiechef, die net als criminelen de grenzen opzoekt, meteen duidelijk aangaf dat er met het openbaar ministerie wel goed gekeken moet worden wat hierbij de juridische kaders zijn. Het gaat tenslotte om een experiment.

Maar die nuance wilden critici niet lezen of horen. Advocaten, hoogleraren en een ombudsman schreeuwden moord en brand.

Iemand die een persoon moet verdedigen van wie cash of spullen zijn afgepakt omdat niet is aangetoond dat de herkomst legaal is, kan het met de omgekeerde bewijslast knap lastig krijgen. Alhoewel het ook regelmatig voorkomt dat politie en justitie op hun snufferd gaan en de spullen of de munten terugkeren bij de eigenaar. Sterker nog: het totaal afgepakte bedrag dat jaarlijks met trompetgeschal door justitie wordt gepresenteerd, is een fractie van wat er aan ontnemingsvorderingen is opgelegd en waarop beslag is gelegd.

Zelf vind ik het een van de grootste ergernissen die er zijn. De jongens in de buurt die de hele dag op straat rondhangen, op dure scooters rondrijden en behangen zijn met veel ‘bling bling’, terwijl ze geen werk hebben en evenmin een rijke pappie of mammie. Waarom doet de politie dan niks? Die zien toch ook wel dat het niet deugt? Aanpakken graag!

Zo’n twaalf jaar geleden lanceerde de Amsterdamse politie de cabrio-aanpak, waarbij agenten bolides en inzittenden controleerden. De selectie vond plaats op basis van gezond verstand en was deels informatie gestuurd. Zeker wijkagenten weten precies aan wie er een luchtje hangt.

De aanpak werd daarna overgenomen door andere eenheden van de politie en omgedoopt tot ‘patseraanpak’. De ingepikte spullen blijven op basis van het witwasprincipe bij de politie, zolang niet duidelijk is hoe ze zijn gefinancierd.

Schermafbeelding 2018-01-07 om 18.35.00Het is een geniale manier om op microniveau criminelen te frustreren. Status is voor boefjes belangrijk en als alle statussymbolen thuis moeten blijven, valt er weinig meer te patsen. Er zitten wel wat haken en ogen aan. Waar ligt de grens bijvoorbeeld? Een jas van 400 of eentje van 1200? En bij horloges: is een Tissot van 500 al verdacht of moet het een Rolex zijn? En wat als iemand het bonnetje niet meer heeft? Of een gecontroleerd persoon het sieraad of de jas gekregen heeft?

Ieder weldenkend mens die goed nadenkt voordat hij of zij ongenuanceerd begint te steigeren, begrijpt dat het gaat om de aanpak van excessen. Geen randgevalletjes. Een check na een optelsom.

Wat de politie verkeerd doet is dat er zelden of nooit een goed overzicht van de opbrengsten en verantwoording van de werkwijze volgt na een patseractie. Hoeveel mensen zijn er ingezet? Wat is er afgepakt en wat blijft ook in het bezit van de politie? Op basis waarvan zijn de benaderde personen gecontroleerd?

De resultaten zijn nodig voor het creëren van draagvlak onder de burgers voor de patseraanpak, waaronder ook het experiment in Rotterdam eigenlijk onder valt. Het is hetzelfde principe. Misschien zijn de resultaten in praktijk wel zo beroerd, dat de politie kan gaan sleutelen aan een nieuwe ondermijningsstrategie.

Mick van Wely

Lees ook: wat zijn dan die geliefde patserspullen? Een verhaal van Maarten van Dun van het Parool.

 

‘Stip’ en de Uitbener

In de NRC stond zaterdag een verhaal over de onopgeloste, Rotterdamse prostitutiemoorden.  Zonder nieuws overigens: al in 2013 was bekend dat zeer waarschijnlijk één persoon verantwoordelijk zou zijn voor vijf gruwelijke moorden eind vorige eeuw. Het moet iemand geweest zijn die knettergek was en handig met messen. Types als  ‘Stip’ en ‘de Uitbener’.

In 2013 ontdekte het cold case team Rotterdam dat er bij vijf prostitutiemoorden in Rotterdam overeenkomsten waren tussen de manier waarop de vrouwen gedood, of liever gezegd geslacht waren. Met dat nieuws kwamen destijds Dagblad van het Noorden en Nieuwsuur.

Het jaar erop bleek er technische ondersteuning voor de theorie: niet alleen dus overeenkomsten qua werkwijze van de dader en omstandigheden waaronder de vrouwen waren aangetroffen, maar ook wat betreft sporen. Het wachten is nu op echt nieuws in dit ongelooflijk spannende onderzoek, namelijk de aanhouding van een verdachte.

In de jaren negentig had Groningen een nare reputatie. Het aantal onopgeloste moorden groeide gestaag. Veel van deze cold cases waren prostitutiemoorden.

willem van e
Willem van Eijk

De recherche arresteerde in november 2001 Willem van Eijk: het Beest van Harkstede. De ex-tbs’er die in de jaren zeventig twee vrouwen had vermoord, kon het moorden niet laten. Hij werd voor drie prostitutiemoorden veroordeeld tot levenslang.

‘Gekke Willem’ (zie foto) wordt in augustus 75 en is daarmee een van de oudste tot levenslang veroordeelde gedetineerden. Recordhouder qua levensjaren is Juan Nuri, die zijn ex doodschoot in een kapsalon in Gilze-Rijen in 1997. Hij is 77. Voor het boek Levenslang sprak ik hem in 2013. ‘Ik hoef er niet meer uit. Ik woon hier. Dit is mijn huis’, zei hij over zijn leven ‘binnen’.

De dag dat forensisch specialisten op het terrein rond de boerderij van Van Eijk in Harkstede zochten naar menselijke resten, was ongekend spannend. Met een verrekijker kon je vanaf de dijk aan de roeibaan het graafwerk van een afstand goed zien.

bont romp
De romp van Bont

Drie zaken opgelost dus met de veroordeling van de hooibergbouwer, maar andere bleven ‘koud’. Zoals de moord op de prostituee Antoinette Bont uit Groningen. Eind 1995 werden haar romp in een kanaal in Groningen en haar ledematen in een stroompje in Drenthe gevonden. Ze was opvallend goed in stukken gehakt, concludeerde de recherche. Er waren zelfs een soort proefsneden gemaakt. Alsof iemand echt kennis van zaken had. De moord is nooit opgelost.

In het prostitutiecircuit dook de naam op van een man die als levensgevaarlijk werd omschreven. Een gek. Een ex-tbs’er die zeer gewelddadige kon zijn en eerder zijn ex-vrouw in brand had gestoken. Zijn bijnaam was ‘Stip’.

Geen vergezochte bijnaam. Op zijn voorhoofd prijkte een grote rode stip. Midden jaren negentig was hij dakloos en hing rond in Groningen. Stip had een maat die uitbener was: de man werkte in slachterijen en was ook fervent bezoeker van straathoeren. Nog steeds komen mails binnen over deze twee.

Harry Roo

‘Stip’ komt voor in een moorddossier. Nog een gruwelijke moord die opvallend veel overeenkomsten had met de zaak Bont. De moord op de Groninger coffeeshophouder Harry Roo. Ook zijn in stukken gehakte lichaamsdelen doken op in wateren in augustus 1995. Bij het verpakken was hetzelfde rode touw gebruikt. De oud-compagnon van Roo, Henk E. ,werd opgepakt en veroordeeld voor de moord. Maar nog altijd houdt de recherche er rekening mee dat iemand anders het lijk van Roo in stukken hakte.

Diepgaand en langdurig onderzoek in de afgelopen vijf (!) jaar naar meer overeenkomsten tussen de moorden op Roo en Bont leverde niets op. Dat was relevant, want als de twee op dezelfde wijze aan stukken waren gehakt of gesneden, dan zou de moord op Bont alsnog opgelost kunnen worden.

Afgelopen week hoorde ik het teleurstellende bericht van het OM Noord-Nederland: zaak gesloten. Het onderzoek is afgerond zonder resultaat.

Terug naar Stip. De man die vaste bezoeker was van tippelaarsters in Groningen, Den Haag en Rotterdam was korte tijd verdachte van de moord op Roo. In het dossier van de zaak Roo staan bijzondere passages over de man. Hij zou een groot bedrag hebben gekregen voor het in stukken hakken van het lichaam van Roo en verkast zijn naar Zuid-Amerika.

Iemand suggereerde dat de moordenaars van Roo na het afmaken van de coffeeshophouder met de centen die ze als beloning kregen, een feestje bouwden met een hoer. Deze prostituee, Bont, zou daarna om wat voor reden dan ook vermoord zijn door een van hen of alle twee.

Leden van het Rotterdamse cold case team bezochten een paar jaar geleden hun collega’s in het Noorden. Ze waren er voor de zaak Bont. Was er dan toch een mogelijke link met de moorden in Rotterdam?

Ik moest weer denken aan Stip en de uitbener toen ik werd gewezen op het verhaal in de NRC zaterdag. De vrouwen waren zwaar bewerkt met messen. Uitbeenmessen en kartelmessen die in slachterijen worden gebruikt.

Zou Stip of zijn maat met de moorden te maken kunnen hebben gehad? Het is puur gissen, er is namelijk geen enkele aanwijzing voor. Tussen de bezoekers die drugsverslaafde en weinig aantrekkelijke tippelaarsters bezoeken zitten veel aparte vogels.

Stip is inmiddels dood. Koos de G. was zijn echte naam. Of de uitbener nog leeft weet ik niet. Misschien heeft het cold case team in Rotterdam ooit wel eens gekeken naar de twee. Het zou geweldig zijn als bijna 30 jaar na de gruwelijke moorden in Rotterdam de moordenaar alsnog wordt gepakt. Het siert de club rechercheurs dat ze zoveel tijd in het onderzoek steken. Ik zou thuis een fles champagne opentrekken bij een aanhouding.

Ligt de moordenaar misschien op het kerkhof? Dat kan heel goed. Ook dan zou je na een dna-match een streep kunnen zetten door de gruwelijke vijf. Ik gok op een doorbraak. Dit jaar nog.

Tips? Mail naar m.van.wely@telegraaf.nl

 

 

Zeven en acht jaar cel voor ‘cokeboot’

De cokeboot Louise
De cokeboot Louise

Oud-scheepswerfhouder Klaas L. uit Meppel is vandaag veroordeeld tot zeven jaar cel voor de smokkel van de 1000 kilo coke waarmee hij in augustus vorig jaar werd gepakt in Southampton. Medeverdachte Mohammed Z. uit Amsterdam kreeg acht jaar opgelegd. Ook voor zoon Robert van Klaas L. pakte het vonnis beroerd uit. Er was  drie jaar tegen hem geëist, maar de rechtbank veroordeelde hem tot vijf jaar cel.

Read more…